Tổng hợp từ 20,000+ câu hỏi thực tế của cộng đồng lao động Việt Nam tại Nhật Bản
Hướng dẫn tổng hợp bảo vệ lao động nước ngoài tại Nhật: Liên hệ khẩn cấp và quyền cơ bản
Câu hỏi thường gặp
TTS năm 1 bị phó giám đốc đánh vào đầu gây chấn thương — phải làm gì để được bồi thường và bảo vệ quyền lợi?
Em cần liên hệ với OTIT ngay lập tức. Đây là trường hợp bạo lực tại nơi làm việc, là vi phạm pháp luật lao động. OTIT sẽ giúp em:
- Ghi chép chi tiết sự cố (ngày, giờ, ai làm, nhân chứng)
- Yêu cầu cơ sở y tế khám và lập bản báo cáo thương tật (để làm bằng chứng)
- Liên hệ với cơ quan giám sát tiêu chuẩn lao động địa phương để khiếu nại
- Hướng dẫn em xin bảo hiểm tai nạn lao động (労災保険) nếu đủ điều kiện
- Hỗ trợ thương lượng với công ty về bồi thường hoặc chuyển công ty
Nếu em không thể giải quyết thông qua công ty hoặc nghiệp đoàn, OTIT có thể hỗ trợ em kiện lên tòa án lao động. Em cũng có thể gọi cảnh sát (110) để báo cáo vụ đánh nhập viện nếu cần.
Các bước cần làm:
TTS năm 1, bị cty đe dọa bắt về nước hàng ngày và áp lực tâm lý — nên làm gì để giải quyết triệt để?
Em cần liên lạc trực tiếp với OTIT (Cơ quan Hỗ trợ Kỹ năng Quốc tế). Đây là link: https://www.support.otit.go.jp/soudan/vi/
Các bước cụ thể:
- Liên lạc với OTIT để báo cáo vấn đề
- Nếu nghiệp đoàn không can thiệp hoặc giải quyết, thì OTIT sẽ trực tiếp can thiệp vào cty
- Nếu báo cho nghiệp đoàn mà họ không xử lý, hãy quay video ghi lại các lần bị đe dọa làm bằng chứng, rồi báo riêng OTIT (không nhờ nghiệp đoàn)
- Đừng tin nghiệp đoàn sẽ đứng về phía em — họ thường bênh cty hơn
Du đó, em cũng nên chuẩn bị lâu dài: học tiếng Nhật tốt hơn, thi chứng chỉ Tokutei, để khi hết 3 năm có thể chuyển công ty một cách dễ dàng mà không phải nhịn nhục.
TTS năm 1, thường xuyên bị đánh từ nhiều lần, hôm 6/8 bị đạp vào bụng dẫn đến đau và muốn nôn — bảo nghiệp đoàn ngay hôm đó nhưng họ bảo thứ 2 giải quyết. Phải làm sao?
Đây là **hành vi bạo lực trực tiếp** — đó là tội phạm hình sự, không chỉ là vấn đề lao động. Em cần hành động ngay:
**Bước 1 — Bằng chứng:**
- **Quay video lại** các lần bị đánh, đặc biệt là những lần sau này
- **Chụp ảnh chứng tích** (vết bầm, vết thương trên bụng, v.v.)
- **Giữ kỹ bằng chứng này** — không để công ty hay chủ tịch phát hiện và lấy mất điện thoại
- **Ghi chép lại** ngày giờ, nội dung, ai là những nhân chứng
**Bước 2 — Liên hệ OTIT ngay:**
Bảo hiểm lao động không chờ thứ 2 được. OTIT phải giải quyết ngay tức thời vì đây là chấn thương **liên quan đến công việc (tai nạn lao động / 労災)**.
**Bước 3 — Khám bệnh viện:**
- Đến bệnh viện khám ngay để có **giấy chẩn đoán từ bác sĩ** (診断書) ghi rõ chứng tích bạo lực
- Giấy chẩn đoán này sẽ là bằng chứng cho tai nạn lao động
**Bước 4 — Làm đơn kiến nghị hoặc khiếu nại:**
- Nếu OTIT không hành động, em có thể gửi đơn khiếu nại đến cơ quan giám sát lao động (労働基準監督署)
- Hoặc tìm **luật sư** để kiện công ty — với bằng chứng video + giấy chẩn đoán bác sĩ, em sẽ thắng được bồi thường (dân sự + hình sự)
**Bước 5 — An toàn cá nhân:**
- Không nên đánh lại chủ tịch (dù là tự vệ) vì sẽ bị coi là "hòa cả làng mất" (pháp luật Nhật xem xét cả 2 phía)
- Nếu sợ bị đánh tiếp, **xin tạm dừng việc hoặc chuyển công ty** — OTIT sẽ hỗ trợ
**Những người có kinh nghiệm khác trong nhóm đã trải qua tình huống này và khuyên em không nên nhịn thêm nữa — phản kháng lại bằng pháp luật (video + luật sư) là cách duy nhất để bảo vệ quyền lợi.**
Các bước cần làm:
- Quay video lại ngay khi bị đánh lần tới (hoặc những video từ trước nếu còn), chụp ảnh chứng tích trên bụng và vết bầm
- Giữ kỹ bằng chứng, không để công ty hoặc chủ tịch lấy mất điện thoại
- Ghi chép chi tiết: ngày, giờ, ai đánh, ai là nhân chứng, nội dung chuyện gì xảy ra
- Đến bệnh viện khám ngay để có giấy chẩn đoán (診断書) từ bác sĩ ghi rõ chứng tích bạo lực
- Liên hệ OTIT/shien kikan ngay (không chờ thứ 2) để báo cáo tai nạn lao động (労災)
- Nếu OTIT không hành động hoặc không được giải quyết, liên hệ cơ quan giám sát lao động (労働基準監督署) hoặc tìm luật sư để kiện công ty
- Nếu sợ bị đánh tiếp, xin OTIT hỗ trợ chuyển công ty hoặc tạm dừng việc
Visa kỹ sư, công ty đòi giữ hộ chiếu để quản lý nhân viên mới — có nên đưa hộ chiếu gốc cho công ty không? Không đưa thì công ty làm khó gì?
Tuyệt đối không nên đưa hộ chiếu gốc cho công ty. Đây là việc làm sai quy định pháp luật. Hộ chiếu là giấy tờ cá nhân của em, chỉ được xem nhưng không được giữ.
Nếu công ty đòi, em có thể:
- Nói rõ rằng "Em có nhu cầu tự gia hạn visa nên em không đưa" — đây là lý do chính đáng
- Nếu công ty cố chấp bắt phải đưa, em có thể yêu cầu công ty cấp một giấy xác nhận bằng chữ ký rằng công ty đã giữ hộ chiếu của em. Nếu có vấn đề, em có thể sử dụng giấy này để khiếu nại
- Nếu công ty tiếp tục làm khó, cân nhắc việc tìm kiếm công ty mới sau khi gia hạn visa xong
Công ty không có quyền giữ hộ chiếu gốc của nhân viên — điều này là vi phạm pháp luật lao động Nhật Bản.
Các bước cần làm:
- Từ chối rõ ràng: 'Em không đưa hộ chiếu gốc vì em cần tự gia hạn visa'
- Nếu công ty cố chấp, yêu cầu công ty cấp giấy xác nhận bằng văn bản rằng công ty giữ hộ chiếu của em
- Nếu công ty tiếp tục làm khó, chuẩn bị kế hoạch tìm công ty mới sau khi gia hạn visa
- Không bao giờ đưa hộ chiếu gốc cho công ty dưới bất kỳ hình thức nào
TTS năm thứ 2 ngành may bị mắng quát hàng ngày bởi bạn tổ trưởng và quản lý, thậm chí bị ném hàng vào mặt — đây có phải là bắt nạt/quấy rối không? Và công ty có quyền sa thải em vì lý do này không?
Đó là quấy rối tại nơi làm việc và vi phạm hợp đồng. Em không nên chịu đựng. Cách tốt nhất là báo cho công đoàn (kumiai) trước tiên — họ sẽ hỗ trợ em. Nếu công ty sa thải em vì tình trạng này thì đó là sa thải trái pháp luật. Nếu công ty quả thật sa thải em, em có thể nhờ công đoàn tìm công ty mới hoặc xin Visa Katsudo (特定活動 — visa hoạt động đặc định) để tiếp tục ở lại Nhật. Điều quan trọng là em phải báo cho công đoàn và OTIT (cơ quan kiểm sát) biết về tình hình này nhé.
Các bước cần làm:
- Báo tình hình cho công đoàn (kumiai) sớm nhất
- Nếu công ty sa thải, nhờ công đoàn hỗ trợ tìm công ty mới hoặc xin Visa Katsudo
- Cũng có thể báo OTIT (cơ quan kiểm sát TTS) ngoài công đoàn
TTS bị công ty đánh chủ đích nhiều lần, khiến bị thương, nhưng công ty không cho nghỉ đi khám bệnh. Sau khi báo cáo với nghiệp đoàn, em bị sa thải ngay hôm sau. Phải xử lý thế nào?
Em cần báo cáo lên OTIT ngay lập tức. OTIT là cơ quan giám sát độc lập, không chịu ảnh hưởng từ nghiệp đoàn hay công ty. Vào trang https://www.support.otit.go.jp/soudan/vi/ để báo cáo qua email nếu không có thể gọi điện. OTIT sẽ giải quyết tình trạng bị đánh, bị quỵt lương, và sa thải trái phép. Ngoài ra, em có thể liên hệ với tổ chức hỗ trợ di dân địa phương để được hỗ trợ pháp lý. Đừng ký vào những giấy tờ mà nghiệp đoàn yêu cầu (như tờ "tự ý nghỉ việc") vì nó sẽ làm yếu vị trí của em. Em nên giữ bằng chứng của mọi lần bị đánh và các tin nhắn từ công ty/nghiệp đoàn.
Các bước cần làm:
- Truy cập https://www.support.otit.go.jp/soudan/vi/ để nộp đơn khiếu nại lên OTIT bằng email hoặc điện thoại
- Giữ lại mọi bằng chứng: tin nhắn, email, ảnh chứng minh vết thương nếu có
- Từ chối ký vào bất kỳ giấy tờ nào mà không hiểu rõ nội dung (đặc biệt là tờ "tự ý nghỉ việc")
- Liên hệ với tổ chức hỗ trợ di dân địa phương để được hỗ trợ trong quá trình khiếu nại
TTS bị ức hiếp, chửi mắng, đe dọa đánh ở công trường — có nên báo cảnh sát hoặc yêu cầu bảo vệ pháp lý?
Đây là hành vi quấy rối (harassment) và lạm dụng — đó là hành vi phạm pháp. Bước đầu em đã báo đúng: liên hệ nghiệp đoàn và giám đốc công ty. Nhưng nếu họ không phản hồi hoặc không bảo vệ em, em có các lựa chọn:
- **Liên hệ OTIT** — Cơ quan Giám sát sẽ can thiệp nếu TTS bị lạm dụng hoặc quấy rối
- **Báo cảnh sát** — Nếu có đe dọa sử dụng bạo lực ("đòi đánh em"), đó là tội hình sự. Em có thể báo cảnh sát địa phương
- **Liên hệ tổ chức hỗ trợ di dân** — Các tổ chức này có thư pháp lý miễn phí và giúp đàm phán với công ty
- **Ghi chép chi tiết** — Ngày, giờ, người nào nói gì, có nhân chứng không — điều này rất quan trọng nếu đi tới cảnh sát hoặc OTIT
Em không cần chịu đựng điều này. Pháp luật bảo vệ em.
Các bước cần làm:
- Ghi chép chi tiết: ngày, giờ, ai nói gì, có nhân chứng không
- Liên hệ OTIT (đường dây nóng hỗ trợ TTS) để báo cáo lạm dụng
- Nếu có đe dọa bạo lực, báo cảnh sát địa phương (110)
- Liên hệ tổ chức hỗ trợ di dân để được tư vấn pháp lý miễn phí
- Giữ bằng chứng: tin nhắn, email, video, lời khai nhân chứng
Căn cứ pháp lý
- 労働者災害補償保険法 — Luật Bảo hiểm Tai nạn Lao động
Nơi hỗ trợ
Cần tư vấn cụ thể hơn cho trường hợp của bạn?
Chat với tư vấn viên VAWORK