Quyền nghỉ việc tại Nhật: Thời hạn báo trước, phạt trái luật và quy định riêng cho TTS

Được chuyển việc hoàn toàn. Em cứ viết đơn xin nghỉ việc (退職届け - taishoku todoke) và nộp cho cấp trên. Đơn này là thông báo dứt khoát, không cần công ty đồng ý, không thể hủy bỏ. Em có thể nộp và bắt đầu công việc mới mà không cần chờ phê duyệt từ công ty cũ.

Khi nghỉ việc, em cần:

• Chọn ngày làm việc cuối cùng (nên thông báo trước 1 tháng)
• Dùng hết ngày phép có lương (yukyu/有給) nếu có
• Lấy các giấy tờ quan trọng: Sổ tay lương hưu (年金手帳), Thẻ chứng nhận tham gia bảo hiểm lao động (雇用保険被保険者証), Giấy tổng hợp thu nhập và thuế (源泉徴収票), Giấy chứng nhận nghỉ việc (退職証明書 hoặc 離職票)

Nếu công ty không cho phép hoặc cản trở, em vẫn có quyền nghỉ việc theo luật lao động. Không ai có thể ép em ở lại.

Em có quyền tuyệt đối để nghỉ việc. Đó là quyền cơ bản của con người — không ai có thể buộc em ở lại công ty nếu em không muốn. Công ty thuê luật sư để đe dọa là vi phạm pháp luật, không hợp pháp. Em KHÔNG phải trả tiền luật sư dù công ty nói gì.

Cách tốt nhất: em nộp đơn 退職届 (taishoku todoke — đơn thông báo nghỉ việc dứt khoát) trực tiếp cho cấp trên, không cần công ty đồng ý, không cần chợp chợp. Đơn này không cần từ chối hay thương lượng — em có thể nghỉ ngay hoặc sau 2 tuần (tùy luật lao động). Xách ba lô lên, không cần chờ ai. Nếu công ty tiếp tục đe dọa hoặc không trả lương, em báo cáo lên tổ chức hỗ trợ công nhân (chuyên gia tư vấn lao động hoặc Hello Work) — họ sẽ giúp em.

Ngoài ra, nếu em đã làm 3 năm mà chưa được nghỉ ngày lễ có lương (yukyuu) dù có quyền, đó là vi phạm pháp luật. Em có thể báo cáo lên tổ chức hỗ trợ lao động hoặc công đoàn để yêu cầu trả yukyuu còn lại hoặc trợ cấp thay thế.

Không nên ký nếu bạn không thực sự muốn nghỉ việc. Giấy 退職同意書 là giấy bạn tự nguyện xin thôi, nếu ký thì sau này rất khó khiếu nại vì trên giấy nó không phải công ty sa thải bạn, mà bạn tự ý nghỉ. Khi đó công ty sẽ tránh được bồi thường và thủ tục sa thải phức tạp.

Thay vào đó, bạn nên:

1. Nói rõ với công ty và nghiệp đoàn là bạn cần thời gian suy nghĩ, đừng vội ký
2. Liên hệ OTIT (外国人技能実習機構) tại https://www.support.otit.go.jp/soudan/vi/ để được tư vấn — đây là cơ quan quản lý chính thức cho thực tập sinh
3. Liên hệ trung tâm tư vấn lao động của tỉnh (労働基準監督署) hoặc công đoàn độc lập để được bảo vệ
4. Yêu cầu công ty trả đủ tiền lương theo hợp đồng lao động, và nếu không có điều kiện sắp xếp công việc đúng ngành để thực tập mà vẫn đủ tiền trả lương thì đó là sa thải, không phải bạn tự nghỉ
5. Giữ bản photo hoặc chụp lại mọi giấy tờ, tin nhắn, bằng chứng

Nếu công ty đuổi bạn, nghiệp đoàn có trách nhiệm sắp xếp chỗ ở cho bạn, chi trả tiền nhà điện nước, thậm chí hỗ trợ ăn uống hằng ngày cho đến khi bạn tìm được công ty mới.

Theo luật lao động Nhật Bản, nếu em thông báo trước, công ty phải thanh toán lương cuối cùng (lương còn lại) trong vòng 7 ngày sau khi em nghỉ việc. Em không cần chờ tới tháng 25. Em yêu cầu công ty thanh toán luôn trong vòng 7 ngày, dù là tiền mặt hay chuyển vào thẻ ngân hàng — em có quyền yêu cầu điều này. Nếu công ty từ chối, đó là vi phạm luật lao động. Em có thể liên hệ Nghiệp đoàn hoặc OTIT để can thiệp.

Theo hợp đồng, nếu quy định báo trước 30 ngày thì bạn báo trước 30 ngày. Sau đó gửi 退職届 (đơn xin nghỉ) cho công ty qua 内容証明郵便 (thư đính kèm chứng nhận). Nếu công ty không chịu cấp 退職証明書 (giấy chứng nhận làm việc), hãy khai báo với Nyukan (cơ quan nhập cư) rằng công ty không cung cấp giấy tờ cần thiết.

Báo trước 30 ngày là quy định trong hợp đồng chứ không phải quy định pháp luật. Nếu em báo trước 30 ngày theo thủ tục này thì công ty sẽ xem xét, mà họ chấp nhận em nghỉ việc sớm hay không thì không thể biết trước được nhé.

Tuy nhiên, theo pháp luật thì em làm việc qua 1 năm là lúc nào cũng nghỉ việc được rồi nhé. Vì 2 bên đã hứa và ký hợp đồng về thời hạn rồi nên công ty có quyền từ chối cho nghỉ sớm.

Công ty phải cấp cho em 3 loại giấy tờ chính nhé:

1. **退職証明書 (Giấy chứng nhận nghỉ việc)** — công ty cấp luôn khi em xin
2. **離職票 (Giấy tách bảo hiểm thất nghiệp)** — cấp trong vòng 1 tháng
3. **源泉徴収票 (Giấy chứng thực khấu trừ thuế)** — cấp luôn, không cần đợi đến cuối năm

Cả 3 loại công ty phải cấp hết (muộn nhất là 1 tháng). Nếu công ty chưa cấp sau khoảng thời gian hợp lý, em có thể liên hệ Hello Work để yêu cầu hỗ trợ nhé.