Nghỉ phép có lương (有給休暇) tại Nhật: Số ngày, cách xin và quyền lợi

Công ty **phải** cho em nghỉ hết ngày yukyu. Đó là quyền lợi pháp lý của em.

Theo luật lao động Nhật, nếu em còn ngày yukyu chưa dùng khi báo nghỉ việc, em có quyền:

1. **Yêu cầu công ty cho phép dùng hết ngày yukyu trước ngày rời công ty**
2. Nếu công ty từ chối, em có thể tự ý nghỉ những ngày đó (nhưng phải thông báo với công ty)
3. Hoặc yêu cầu công ty thanh toán tiền bù cho những ngày yukyu không được dùng

Diều quan trọng: **Em không được để công ty "tự xoá" ngày yukyu của em**. Nếu em không dùng được, em phải được bù tiền hoặc thêm thời gian để dùng.

Nếu công ty tiếp tục từ chối, em có thể:

• Liên hệ Hello Work (ハローワーク) để tư vấn
• Liên hệ tổ chức hỗ trợ lao động để được hỗ trợ khiếu nại

Em đừng để công ty lợi dụng, quyền yukyu của em là có pháp luật bảo vệ.

Em cần gọi Cục Lao động địa phương để báo cáo và yêu cầu hướng dẫn. Công ty không thể từ chối việc sử dụng phép năm nếu em báo trước đúng quy định (thường là báo trước 1 ngày). Khi em gọi Cục Lao động, hãy nói rõ là công ty không tính lương cho những ngày nghỉ phép năm đã xin, rồi Cục sẽ giam sát công ty và bắt buộc họ phải trả lương đúng. Nếu công ty có quy định bắt xin qua nghiệp đoàn trước 1 tuần, em cần kiểm tra lại nội quy công ty xem đúng là vậy không, vì những quy định này phải tuân theo luật lao động. Dù sao, điều cơ bản là: báo trước theo quy định, xin được rồi thì công ty phải tính lương cho ngày đó. Nếu không tính lương, đó là vi phạm luật lao động.

Em có quyền yuukyuu theo luật lao động Nhật Bản. Thời gian giải lao (break time) và yuukyuu (paid leave / nghỉ phép có lương) là 2 thứ khác nhau — không thể trừ yuukyuu vào giải lao. Công ty nói vậy là sai. Nếu em không yêu cầu, công ty sẽ không bao giờ cho em yuukyuu. Em phải chủ động yêu cầu — dù sắp hết hợp đồng, em vẫn có quyền được trả yuukyuu chưa dùng bằng tiền mặt (khoảng 20 ngày trong 3 năm). Cách tốt nhất là em cùng với các TTS khác ở công ty đoàn kết, lập kế hoạch trao đổi với công ty lần nữa — phải cứng rắn. Nếu công ty không chịu, em báo OTIT — công ty sẽ rên ngay. Ví dụ: một TTS từng ở công ty gia đình cũng không được yuukyuu, sau khi đe dọa OTIT, công ty trả 20 ngày tiền mặt (thay vì 10 ngày theo quy định, vì đã ghi lại từ 3 năm).

Không bị mất đâu em nhé — em phải nghỉ hết 10 ngày có lương đó trước khi nghỉ việc. Đây là quyền lợi của em theo luật lao động.

Nếu công ty không cho nghỉ hoặc phớt lờ, em viết đơn xin nghỉ có lương bằng giấy rồi gửi bưu điện (nội dung chứng minh) đến công ty. Kiểu này họ không thể nói là không nhận được.

Công ty hoàn toàn sai. Theo luật lao động Nhật, sau 6 tháng làm việc, tất cả người lao động (kể cả TTS) đều được hưởng paid leave (yuukyuu) bất kể thời tiết hay lý do tạm dừng công việc. Lý do "ngày mưa không làm được nên không tính" là không hợp pháp. Em cần liên hệ OTIT (tổ chức hỗ trợ chính phủ) để khiếu nại — nghiệp đoàn có vẻ không giải quyết đúng.

Có quyền được hưởng 10 ngày nghỉ phép có lương sau 6 tháng làm việc liên tục với tỷ lệ đi học (hay đi làm) từ 80% trở lên. Điều này không liên quan đến việc em có ở lại công ty lâu hay không — nghỉ phép phát sinh từ ngay khi đạt 6 tháng.

Công ty có thể yêu cầu thay đổi thời gian lấy phép nếu có trường hợp cản trở hoạt động kinh doanh, nhưng phải thương lượng sẵn sàng. Em nên lấy phép với một số dư trước khi nghỉ việc.

Nếu công ty từ chối không thanh toán phép hoặc không cho lấy, em có thể yêu cầu trả tiền phép (有給休暇の買い上げ) vào lúc thanh lý lương cuối cùng. Nếu công ty vẫn không trả, em có thể yêu cầu thanh toán sau khi rời công ty (công ty không thể từ chối vì phép phát sinh theo pháp luật, không phải theo ý công ty). Lý tưởng nhất là thông báo trước ít nhất 1 tháng về kế hoạch lấy phép để công ty có thể sắp xếp.

Em nên báo Sở giám sát tiêu chuẩn Lao động nhé. Đây là cơ quan chính phủ có thẩm quyền giải quyết tranh chấp lao động.