Bị nợ lương, chậm trả lương tại Nhật: Cách đòi, thời hiệu 3 năm và cơ quan hỗ trợ

Em báo lên Cơ quan Giám sát Lao động (労働基準監督署 - So giam sat tieu chuan lao dong) nhé. Khi báo, em nói là công ty có hành vi vi phạm Điều 34 của Luật Tiêu chuẩn Lao động - đó là điều luật về việc trừ lương bất hợp pháp (劳働基準法24条違反。違法な賃金控除). Cơ quan này sẽ can thiệp và bắt công ty phải trả lương đúng.

Công ty không thể sa thải TTS với lí do như vậy được. Em có quyền:

1. **Đòi lương tháng 11**: Vì công ty là người chấm dứt hợp đồng, họ phải trả toàn bộ lương cho tháng 11 dù em không đi làm.
2. **Yêu cầu giấy thông báo chấm dứt hợp đồng (kaitei tsuchisho)**: Đây là tài liệu bắt buộc theo luật lao động. Nếu công ty từ chối cấp, em có thể yêu cầu qua email hoặc thư công chứng.
3. **Đòi tiền đền bù sa thải bất hợp pháp**: Công ty cần lí do chính đáng để sa thải. Lí do 'người Nhật không muốn làm cùng' không hợp pháp.

Gọi ngay cục lao động để được hướng dẫn chi tiết thủ tục đòi quyền lợi. Trang web MHLW (Bộ Lao động Nhật) có thông tin: https://www.mhlw.go.jp/. Em không cần lo về tiếng Nhật — cục lao động có người phiên dịch hoặc hỗ trợ qua điện thoại.

Có được nhận lương cho toàn bộ thời gian đã làm. Công ty bắt buộc phải trả lương cho ngày công của bạn theo luật lao động. Nếu công ty không trả, đó là vi phạm pháp luật. Bạn hãy liên hệ Sở giám sát lao động (cục lao động) để khiếu nại. Khi gọi, hãy nêu rõ: bạn là tokutei gino, đã làm 1 tháng nhưng công ty không trả lương, và họ sẽ hướng dẫn cách xử lý tiếp theo. Cục lao động có đường dây nóng hỗ trợ tiếng Việt, hoặc bạn có thể tra tổng đài toàn quốc — họ có người trực hết ngày (trừ cuối tuần và ngày lễ).

Theo quy luật lao động Nhật, công ty BẮT BUỘC phải trả lương ở lần thanh toán tiền lương kế tiếp sau ngày nghỉ việc, bất kể bất kỳ lý do nào (kể cả không giữ lời hứa 3 năm). Nếu công ty từ chối trả, em có thể:

1. **Liên hệ tổ chức hỗ trợ di dân** — họ sẽ viết thư chính thức yêu cầu công ty trả lương. Thường công ty sẽ trả ngay khi nhận được thư từ tổ chức.
2. **Gọi trực tiếp tới Sở Giám sát Lao Động (労働基準監督署)** — đó là cơ quan chính phủ Nhật xử lý tranh chấp lương. Em giải thích:

• Ngỉ việc hợp pháp vào 11/2024 (báo trước 1 tháng)
• Đã 4 tháng chưa nhận lương cuối
• Công ty nói chờ tính tiền nhà — đó là lý do vô lý

Sở sẽ gọi công ty yêu cầu trả ngay. Công ty sợ sở hơn sợ em.

1. **Xin giấy xác nhận nghỉ việc qua email** — viết tiếng Nhật, cc Sở Giám sát Lao Động trong email. Công ty sẽ gửi ngay để tránh phiền toái.
2. **Không cần kiện** — không cần tố tụng. Chỉ cần báo cáo tới Sở là được, miễn phí và đơn giản.

Công ty nói "chờ tính tiền nhà mới trả lương" là hoàn toàn bất hợp pháp. Lương là quyền riêng, không thể liên kết với các khoản khác.

Nếu bạn không đi làm là do công ty không sắp xếp công việc (không phải do bạn xin nghỉ hay tự ý nghỉ), thì công ty vẫn phải trả lương cho bạn. Theo luật lao động Nhật Bản, công ty phải trả ít nhất 60% lương, nhưng thực tế phải trả 100%. Nếu công ty không trả, bạn có thể báo cáo đến Sở Giám sát Tiêu chuẩn Lao động (労働基準監督署) gần nhất. Tổ chức hỗ trợ di dân cũng có thể chỉ cách liên hệ với cơ quan này.

Công ty không được tự ý trừ tiền vào lương của em. Em nên từ chối trả, đã xin nghỉ được đồng ý rồi thì em tiếp tục nhận lương đầy đủ cho đến khi rời công ty, rồi về nước. Nếu có tranh chấp về bồi thường, đó là vấn đề riêng giữa em và công ty phải giải quyết qua con đường pháp lý, chứ không thể trừ lương đơn phương được nhé.

Không đúng. Công ty không được phép tự động trừ tiền từ lương của bạn mà không có sự đồng ý trước — đây là vi phạm Điều 24 Luật Tiêu chuẩn Lao động (労働基準法). Tuy nhiên, câu hỏi riêng là liệu bạn có phải trả tiền gia hạn visa hay không là vấn đề khác. Cái chắc là cách họ làm (tự trừ không thông báo) là sai. Nếu trong hợp đồng lao động của bạn không có khoản nào về việc công ty thu phí gia hạn visa, thì họ không có quyền thu. Bạn nên khiếu nại hoặc yêu cầu hoàn lại số tiền này và tìm cách xin lại tiền gia hạn visa bằng hình thức hợp pháp (thông báo trước, có sự đồng ý).