Tiền thưởng (賞与) và phụ cấp tại Nhật: Nhà ở, đi lại, gia đình và cách xác nhận

Khi chuyển sang tokutei hoặc rời TTS, lương tháng cuối là tài sản của em, công ty/nghiệp đoàn phải trả đầy đủ và kịp thời. Dưới đây là cách đảm bảo:

1. **Xác nhận số tiền trước khi rời công ty**: Trước ngày cuối cùng, yêu cầu công ty/nghiệp đoàn xác nhận bằng văn bản số tiền lương tháng cuối (chưa có khoản trừ nào), bao gồm: lương cơ bản, các khoản phụ cấp, overtime, bonus (nếu có).
2. **Yêu cầu lý do nếu có trừ lương**: Nếu công ty muốn trừ lương (nhà trọ, áo quần, công cụ, v.v.), em phải:

• Yêu cầu lý do chi tiết (không phải "sửa chữa" mơ hồ)
• Yêu cầu hóa đơn hoặc bằng chứng thực tế về chi phí
• **Yêu cầu sự đồng ý bằng văn bản** trước khi trừ lương
• Không được ký vào bất kỳ giấy tờ nào nếu em không hiểu rõ nội dung

1. **Nhận lương kịp thời**: Lương tháng cuối phải được trả vào ngày công bố (thường là ngày cuối cùng hoặc trong vòng vài ngày). Nếu công ty bảo "sẽ gửi qua nghiệp đoàn", yêu cầu ngày nhận cụ thể.
2. **Nếu bị giữ lại**: Đừng chấp nhận. Liên hệ tổ chức hỗ trợ ngay, vì đây là vi phạm Luật lao động điều 24.

However, nếu em đã rời khỏi công ty và tiền lương bị giữ lại mà em không biết vì đâu, hãy xem chunk thứ nhất (về cách lấy lại lương bị giữ lại không hợp pháp).

Theo Điều 26 Luật tiêu chuẩn lao động, nếu người lao động yêu cầu trước, công ty phải thanh toán tiền lương cuối cùng trong vòng 7 ngày kể từ ngày nghỉ việc. Bạn có thể tham khảo tại: https://jsite.mhlw.go.jp/ehime-roudoukyoku/hourei_seido_tetsuzuki/roudoukijun_keiyaku/hourei_seido/20404/2040406.html hoặc https://www.pref.hiroshima.lg.jp/site/work2/wn500062.html

Không, chủ làm vậy là phạm pháp. Theo luật lao động Nhật Bản, tăng ca trên 8 giờ/ngày hoặc 40 giờ/tuần phải được trả với hệ số 1.25. Chủ không được dùng giờ bình thường để bù trừ tăng ca vì như vậy em sẽ không được nhân hệ số 1.25 — em bị thiệt thòi. Nếu chủ vẫn làm vậy dù em đã nói không đồng ý, em nên yêu cầu chủ trả lương tăng ca đúng theo luật.

Có, nhân viên có quyền lợi bắt buộc yêu cầu bảng lương chi tiết từ công ty. Đây không phải là "yêu cầu" — đó là **nghĩa vụ pháp lý** của công ty.

Theo quy định lao động Nhật Bản:

• Công ty **phải cấp** bảng lương chi tiết cho mỗi tháng trả lương
• Bảng lương phải ghi rõ:
• Lương cơ bản
• Các khoản phụ cấp (nếu có)
• Các khoản trừ (thuế, bảo hiểm, etc.)
• Lương thực nhận
• Công ty **phải lưu giữ** hồ sơ này ít nhất 3 năm

Trong trường hợp của bạn:

• Công ty giữ bảng lương từ 10/2024 đến 2/2025 là **vi phạm pháp luật**
• Công ty thay đổi lời nói (lần này nói 0 yen, lần khác nói 18,700 yen) mà không có bảng lương để chứng minh = **cản trở bạn kiểm chứng lương**

**Cách yêu cầu bảng lương:**

1. **Gửi email/tin nhắn**: Viết rõ ràng: "Em xin công ty cấp bảng lương chi tiết từ tháng 10/2024 đến 2/2025 với các khoản trừ ghi rõ ràng." (Giữ bằng chứng yêu cầu này)
2. **Nếu công ty từ chối hoặc kéo dài**:

• Báo cáo lên Sở Giám sát Lao động cùng với yêu cầu bảng lương của bạn
• Sở có quyền **bắt buộc công ty** cung cấp bảng lương

1. **Bảo vệ pháp lý**: Nếu công ty bỏ đi hoặc không trả lời, bạn vẫn có quyền:

• Kiện công ty để yêu cầu trả lương + lãi
• Sử dụng bảng lương đó làm bằng chứng

Theo pháp luật Nhật, nếu lương tối thiểu vùng tăng thì lương em cũng phải tăng theo ngay lập tức, không được chờ đến tháng 4 hàng năm. Đây là quy định của 最低賃金法 (luật lương tối thiểu). Công ty em không được phép để lương dưới lương tối thiểu mới, dù họ có chính sách tăng lương vào tháng 4 hay không.

Nếu công ty không tăng lương ngay khi lương tối thiểu tăng, em nên liên hệ Sở giám sát lao động (労働基準監督署) của tỉnh để báo cáo. Hoặc em có thể liên hệ tổ chức hỗ trợ di dân để được tư vấn thêm.

Lưu ý: Từ tháng 11 (hoặc mùng một tháng 11 tùy tỉnh), lương tối thiểu cũng thay đổi, nên em cần theo dõi thông báo từ công ty hoặc cơ quan chính phủ.

Nếu bạn không đi làm là do công ty không sắp xếp công việc (không phải do bạn xin nghỉ hay tự ý nghỉ), thì công ty vẫn phải trả lương cho bạn. Theo luật lao động Nhật Bản, công ty phải trả ít nhất 60% lương, nhưng thực tế phải trả 100%. Nếu công ty không trả, bạn có thể báo cáo đến Sở Giám sát Tiêu chuẩn Lao động (労働基準監督署) gần nhất. Tổ chức hỗ trợ di dân cũng có thể chỉ cách liên hệ với cơ quan này.

Công ty không được tự ý trừ tiền vào lương của em. Em nên từ chối trả, đã xin nghỉ được đồng ý rồi thì em tiếp tục nhận lương đầy đủ cho đến khi rời công ty, rồi về nước. Nếu có tranh chấp về bồi thường, đó là vấn đề riêng giữa em và công ty phải giải quyết qua con đường pháp lý, chứ không thể trừ lương đơn phương được nhé.